Śmierć Piłsudskiego 1935r.
„Marszałek Polski, Józef Piłsudski, zmarł dnia 12 maja, o godz. 20 min. 45, w pałacu Belwederskim w Warszawie. Ostatniego namaszczenia olejami świętemi udzielił ks. Władysław Korniłowicz. Cierpienie marszałka Piłsudskiego rozwijało się od kilku miesięcy. Wezwany z Wiednia profesor Wenckebach oraz dr. Antoni Stefanowski rozpoznali raka żołądka i wątroby. Stałą opiekę lekarską wykonywali pod kierownictw o mjen. dr.Stanisława Roupperta ppłk. dr. Stefan Mozołowski, mjr. dr. Henryk Cianciara i mjr. dr. Felicjan Tukanowicz. Gwałtowne pogorszenie nastąpiło w dniu 11 maja, w postaci silnego krwotoku żołądkowego, który spowodował osłabienie serca, a następnie zgon.” Tak brzmiał oficjalny komunikat informujący mieszkańców Rzeczpospolitej o śmierci Józefa Piłsudskiego.

Tego samego dnia Rada Ministrów uchwaliła ogłoszenie żałoby narodowej. Wiadomość o śmierci Józefa Piłsudskiego wywołała w Polsce olbrzymie wrażenie. Na gmachach publicznych i prywatnych wywieszono flagi państwowe przyozdobione czarnym żałobnym kirem i czarne flagi żałobne. Salon pałacu belwederskiego, w którym nastąpił zgon, zamieniono na kaplicę żałobną, gdzie na katafalku spoczywało ciało marszałka. Tysiące osób pragnęło osobiście oddać hołd – marszałkowi. Sam pogrzeb odbył się 18 maja 1935r. w Krakowie.

Trumna ze zwłokami Józefa Piłsudskiego została złożona w krypcie św. Leonarda. W całym pogrzebie udział wzięło ok. 250 tys. osób. Była to najprawdopodobniej największa uroczystość żałobna jaka kiedykolwiek odbyła się w Polsce.

W dzień pogrzebu „Wodza Narodu” cały kraj pogrążony był w żałobie. Większość urzędów, biur i sklepów była nieczynna. Wielu zdecydowało się pojechać na pogrzeb do Krakowa. Ci, którym się to nie udało wsłuchiwali się w transmisję pogrzebową nadawaną przez radio. Tego dnia – nabożeństwa żałobne odbyły się w świątyniach wszystkich wyznań.
Co w tym czasie wydarzyło się w Lublińcu? 14 maja na specjalnej sesji zebrały się władze Magistratu, Rady Miejskiej, kierownicy szkół, przedstawiciele kościoła, a także społeczności miasta. Podczas spotkania wystosowano 3 telegramy: do prezydenta – Ignacego Mościckiego, do premiera – Walerego Sławka, oraz do żony Marszałka Piłsudskiego – Aleksandry Piłsudskiej.
Ponadto decyzją burmistrza Roberta Skopa z 14 maja 1935r. wszyscy urzędnicy i pracownicy Magistratu oraz przedsiębiorstw miejskich zobowiązani zostali do noszenia na lewym rękawie żałobnej opaski przez okres 6 tygodni.

Zaś 18 maja – w dniu pogrzebu Marszałka już o godzinie 8.30 odbyło się nabożeństwo żałobne w kościele ewangelickim, zaś o godzinie 9.00 w bożnicy i kościele pw. św Mikołaja. Tuż po nabożeństwie w kościele parafialnym w „Strzelnicy” odbyła się specjalna „Akademia Żałobna”. Tego dnia urzędnicy miejscy otrzymali dzień wolnego by mogli w tych uroczystościach uczestniczyć.

W wielu miejscach w Rzeczpospolitej powstały symboliczne groby Marszałka – jeden z nich został zbudowany w sali gimnastycznej Szkoły Powszechnej nr 2 w Lublińcu. Wartę honorową przy „grobie” zaciągnęli harcerze i harcerki obu Hufców Lublinieckich – Żeńskiego i Męskiego.

Na uroczystości pogrzebowe, które odbyły się w 18 maja 1935r. w Krakowie – została z Lublińca wysłana delegacja lublinieckiego magistratu. W jej skład wchodzili: Maksymilian Rzeźniczek, Szymon Czapla, Wiktor Kiser.
12 maja 1936 roku, w pierwszą rocznicę śmierci Józefa Piłsudskiego, urnę z jego sercem i trumnę jego matki przeniesiono, zgodnie z życzeniem Marszałka, na cmentarz wileński na Rossie.

Przez kolejne lata aż do 1939r. – 12 maja w wielu miastach Polski urządzano rocznicowe wspominki, nabożeństwa, czy akademie poświęcone Józefowi Piłsudskiemu.
Nie inaczej było w Lublińcu. Dzięki zachowanemu z 1937r. plakatowi wiemy jak ten dzień obchodzono w naszym mieście.

W bożnicy, kościele ewangelickim, kościele parafialnym i kościele garnizonowym (św. Krzyża) – odbyły się żałobne nabożeństwa, z udziałem delegacji wojska, związków i stowarzyszeń ze sztandarami. O 18.30 – ulicami miasta przemaszerował capstrzyk wojskowy, któremu towarzyszyli werbliści.

Zaś wieczorem – począwszy od roku 1937r. cały Lubliniec zamierał na 3 minuty – między 20.45 a 20.48. Była to „Chwilą Ciszy”. Najpierw od 20.40 do 20.45 wyły syreny z Elektrowni Miejskiej oraz Przędzalni i biły dzwony kościoła parafialnego. Następnie przez 3 minuty – stając na baczność, czczono pamięć Marszałka. O 20.45 ponownie uruchomiane były syreny – by zasygnalizować koniec momentu zadumy. Po tym wydarzeniu palono ogniska i odbywał się uroczysty apel, na którym odczytywano wyjątki z pism Marszałka. Ogniska palone były w różnych miejscach miasta – apel zaś często obywał się na placu przed koszarami – dzisiejszym Placu Golasia.
Dzięki zachowanym zdjęciom z 1938r. możemy zobaczyć jak wyglądała w tym dniu defilada przed „symbolicznym grobem”, który znajdował się na schodach lublinieckiego Gimnazjum.



W 1938r. harcerze Hufca Lubliniec z VII Drużyny Harcerskiej im. Witolda Regera działającej przy Śląskim Zakładzie dla Głuchoniemych, wraz z harcerzami z I MDH im. Tadeusza Kościuszki przebywając na obozie w Nowych Trokach odwiedzili cmentarz na Rossie w Wilnie i oddali hołd – sercu Józefa Piłsudskiego.

Podobnie jak z 1937r. także z 1939r. zachował się plakat informujący o przebiegu uroczystości, które odbyły się w Lublińcu – 12 maja. Bardzo wyraźnie została zaznaczona na nim „Chwila Ciszy”.

Na podstawie:
Wikipedia,
Śląski Kurier Poranny z 1935r. nr od 100-106
Archiwum Hufca ZHP Lubliniec
Materiały prywatne – Andrzej Gatys
Archiwum Państwowe w Katowicach
Zdjęcia:
Wikipedia,
Śląski Kurier Poranny z 1935r. nr od 100-106
Archiwum Hufca ZHP Lubliniec
Polona.pl
www.ipsb.nina.gov.p
Materiały prywatne – Andrzej Gatys


