Jan Fikus
Jan Fikus urodził się 1 listopada 1897r. we Wrzoskach (dawniej Wreske – dzisiaj część Opola) w rodzinie rolniczej Jana i Marii (z domu Niedziela). W wieku 5 lat został zapisany do dwuklasowej Katolickiej Szkoły Ludowej we Wrzoskach, którą ukończył w 1911r. W latach 1911-1914 opiekował się młodszym rodzeństwem, pomagał rodzicom w gospodarstwie, a także starał się dorabiać pracując przy przy utrzymaniu w należytym stanie torowiska linii kolejowej z Wrocławia do Opola.
W styczniu 1917 roku Jan Fikus dostał powołanie do wojska niemieckiego i został przydzielony do 157 pułku piechoty, który stacjonował w Brzegu n/Odrą. Następnie w ramach 22 dywizji piechoty, został wysłany na front zachodni – do Flandrii w kompanii karabinów maszynowych. 5 listopada 1917 roku przydzielony został do 3 kompanii karabinów maszynowych 82 rezerwowego pułku piechoty.
Wraz z tą jednostką brał między innymi udział w bitwie o Kemmel (Francja) w okresie od 10 do 29 kwietnia 1918 roku (za udział w niej został odznaczony krzyżem żelaznym II klasy). Latem 1918r odwiedził dom rodzinny, po czym znów wrócił na front do Turyngii. Po zakończeniu działań wojennych został przeniesiony do kompanii ozdrowieńców, a 14 stycznia 1919r. po badaniu lekarskim zwolniony z wojska w stopniu starszego szeregowego i powrócił do Wrzosek.
W maju 1919r. Fikus – wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej. W tym czasie został członkiem Towarzystwa Oświatowego im. św. Jacka oraz Towarzystwa Śpiewaczego „Lilia”. Brał udział w kursach języka polskiego i śpiewu polskiego (przeważnie w Bierkowicach).
Za namową wuja – Szczepana Niedzieli zgłosił się do Policji Plebiscytowej. Na początku września 1920 roku został wysłany do Lublińca, gdzie gromadzono kandydatów celem ich umundurowania i 8 września 1920 roku tymczasowo przyjęty do służby i skierowany do grupy Katowice – sotnia Bogucice w charakterze podwachmistrza, gdzie pracował w kancelarii.
W czasie III Powstania Śląskiego – zgłosił się do powstańczej żandarmerii w Szarleju (brał udział w opanowaniu dworca w Bytomiu). A następnie, po opuszczeniu Bytomia pełnił służbę w okolicach Rogoźna, Paczynki czy Byczyny.
Po zakończeniu powstania udało mu się powrócić do Policji Plebiscytowej(najpierw w Dąbrówce Wielkiej, potem Mysłowicach) – w charakterze pisarza. Po jej rozwiązaniu, 20 czerwca 1922r. został przyjęty do Policji Województwa Śląskiego i przydzielony do komisariatu w Królewskiej Hucie. 21 czerwca 1923 roku mianowany starszym posterunkowym.
13 maja 1924r. Jan Fikus zmienił stan cywilny, wziął ślub w kościele parafialnym w Opolu pw. Świętego Krzyża z Agatą Szymańdą zamieszkałą w Bierkowicach.
Miał z nią szóstkę dzieci (Anielę, Jana, Stanisława, Dorotę, Tadeusza i Eugeniusza).
Jan Fikus – stoi po prawej, z rodziną w 1935r.
Od 26 sierpnia do 20 grudnia 1926r. Fikus uczestniczył w VII kursie posterunkowych w Szkole Policji Województwa Śląskiego w Świętochłowicach. W 1928r. awansował na przodownika policji.
Komisariat Policji Województwa Śląskiego w Królewskiej Hucie – 1926r,
Jan Fikus – stoi w drugim rzędzie pierwszy od lewej
W styczniu 1930r. na własną prośbę został przeniesiony do Komendy Powiatowej Policji Województwa Śląskiego w Lublińcu
i zamieszkał przy ulicy Powstańców 12 (obecnie Plebiscytowa 45, budynek był własnością najpierw Józefa Napieralskiego, a następnie Karola Kolano).
Jan Fikus pracował jako kierownik kancelarii Komendy Powiatowej Policji Województwa Śląskiego.
Komenda Policji Województwa Śląskiego w Lublińcu mieściła się początkowo w budynku gminy ewangelickiej stojącym przy zbiegu ulic Powstańców i Paderewskiego, a następnie w budynku Starostwa.
W 1934r. po raz kolejny awansował na starszego przodownika Policji Województwa Śląskiego.
1 września 1939r. Jan Fikus – wczesnym rankiem udał się do kościoła na mszę świętą, a następnie po pożegnaniu rodziny – udał się rowerem drogą na Sadów i dalej na wschód w okolice Tarnopola. Tam dostał się do niewoli sowieckiej i najprawdopodobniej został przetransportowany do obozu urządzonego w zabudowaniach byłego klasztoru położonego na wyspie Stobnoje na jeziorze Seliger koło miejscowości Ostaszków.
Rodzina pierwsze informacje o Janie Fikusie otrzymała w grudniu 1939r. za sprawą pani Kaufman z Miotka. Mimo wysyłanych listów do obozu – nie otrzymała nigdy informacji zwrotnej.
Wszystko wskazuje na to, że Jan Fikus został zamordowany przez Sowietów w kwietniu 1940r. w Twerze w siedzibie NKWD, a następnie jego ciało zostało przewiezione do Miednoje i tam wrzucone do grobu masowego.
Żona nigdy nie dowiedziała się co stało się z mężem. Zmarła w 1985r., zaś informacje o zamordowanych policjantach z Ostaszkowa pojawiły się dopiero w 1990r.
Na lublinieckim cmentarzu znajduje się symboliczna mogiła Jana Fikusa,
zaś na ścianie nawy bocznej kościoła garnizonowego p.w. św. Kazimierza w Katowicach została staraniem dzieci Jana umieszczona wśród innych tabliczka – epitafium z napisem: „St. przodownik P.P. Jan Fikus 1897 – 1940 Ostaszków”. Podobnie jak inni lublinieccy policjanci – Jan Fikus nie został upamiętniony przez władze miasta.
Za swoją prace i działalność Jan Fikus został odznaczony między innymi: „Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości”(1929), „Odznaką Pamiątkową Policji Województwa Śląskiego”(1932), Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę”(1938), „Brązowym Krzyżem Zasługi”(1938), oraz pośmiertnie „Medalem za udział w wojnie obronnej 1939r.” i „Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 roku”
Na podstawie:
Wspomnienia – Jan Fikus senior
http://www.kworum.com.pl/art8062,z_pielgrzymka_na_nieludzkiej_ziemi.html
http://87dit.canalblog.com/archives/2019/10/18/37708904.html
Odział Wydzielony „Lubliniec” – Adam Kurus
Materiały prywatne – Marian Berbesz
