Warpie w rejonie Panoszowa
Jadąc drogą z Panoszowa do Zborowskiego przez tak zwany panoszowski las zobaczyć można po obu stronach rozległy obszar pełen dołów i usypisk. To nienaturalne ukształtowanie powierzchni jest wynikiem dawnej działalności górniczej na tym obszarze. Pagórki i doły na tym obszarze określa się czasem jako <warpie>, co w dawnym języku niemieckim oznaczało usypiska i tereny pogórnicze. Tutejsze ślady działalności górniczej związane są z dawnym wydobyciem rud żelaza i ich hutnictwem w okolicach Panoszowa.
Huta Panoszów, wykorzystująca lokalnie występujące rudy syderytowe i limonitowe, które były wydobywane odkrywkowo z poziomu jury, została założona w 1805 r. przez Gottlieba Wilhelma Franza von Koscielski, a funkcjonowała do około 1880 roku, kiedy przegrała rywalizację technologiczną z hutnictwem okolic Katowic. Na podobny okres określa się również kres przemysłu żelazowego w rejonie Boronowa.
Górnictwo rud żelaza okolic Panoszowa ma jednak dłuższą tradycję, a działalność górnicza miała tu miejsce także przed 1805 rokiem. Kopalnie panoszowskie zostały wzmiankowane w 1801 roku, czyli przed założeniem Huty Panoszów. Operowały one na kilku polach górniczych w rejonie Panoszowa i Zborowskiego. Z 1868 r. mamy informacje o dwóch rewirach górniczych: kopalniach Panoszów i Kolonia (wówczas Bieberstein). Tutejsze zakłady wydobywcze zatrudniały w czasach świetności maksymalnie 130 górników, osiągając w szczytowym okresie produkcję na poziomie niemalże 8 500 ton, nie tylko na potrzeby Huty Panoszów, ale także jako wkład dla Huty Małapanew w Ozimku. Kopalnie żelaza rejonu Panoszowa funkcjonowały dłużej, niż sama huta: zostały zamknięte około 1891 r.
Do dziś w lesie między Panoszowem a Zborowskiem występują liczne doły oraz usypiska, które są śladami dawnych wyrobisk górniczych oraz hałd.
Gdzieniegdzie wciąż znaleźć można fragmenty rudy żelaza, wydobywanej tu ponad 130 lat temu.
Istnieje tu także możliwość zobaczenia ilastych utworów jury górnej – czasem wystarczy odgarnąć tylko trochę humusu pokrywającego powierzchnię dołów pogórniczych, by zobaczyć jurajskie skały osadowe.
Choć Panoszów i okolice przestały odgrywać istotną rolę jako ośrodek produkcji żelaza, region ten był ojczyzną Hermanna Gascha, słynnego hutnika, urodzonego w 1865 r. w Panoszowie, który wywarł duży wpływ na rozwój hutnictwa w wielu krajach Europy. Być może wychowanie w sąsiedztwie hut spowodowało u Gascha zainteresowanie procesami wytopu metali, które rozwijał on podczas studiów na najbardziej renomowanej politechnice w Europie – ETH w szwajcarskim Zurychu. Po ukończeniu studiów Gasch stał się świetnym specjalistą hutnikiem i innowatorem. Usprawnił procesy technologiczne w hutach Ługańska (Ukraina), Hattigen (Niemcy) czy Třinca (Czechy), a także w śląskich hutach w Zawadzkiem i Gliwicach, gdzie pełnił stanowiska dyrektorskie.
