Skrzemieniałe drewno okolic Boronowa
Znaczącą osobliwością osadów jurajskich w rejonie Boronowa są skamieniałości skrzemieniałego drewna, które występują wśród tutejszych skał ilastych. Drewno to posiada pięknie zachowane słoje przyrostowe, niektóre fragmenty wykazują także zachowane fragmenty kory, czyli zewnętrznej tkanki okrywającej łodygę, a nawet sęki.
Występowanie skrzemieniałego drewna w rejonie Boronowa związane jest z tym, że obszar ten w okresie wczesnej jury (201 – 174 miliony lat temu)
Materia organiczna pochodząca z obumarłych szczątek roślin, na przykład drzew, rzadko przechodzi w stan kopalny. Poddana działaniu tlenu, szybko się rozpada pod wpływem procesów takich jak butwienie. Bywa jednak, że szczątki roślinne natrafią na sprzyjające warunki, związane głównie z odcięciem dostępu do tlenu, dzięki czemu są one w stanie przetrwać przez kolejne miliony lat. Może się wtedy zdarzyć, że ulegną one procesowi uwęglenia, czyli przekształceniu tkanek roślinnych w węgle kopalne, co jest związane ze wzrostem ilości węgla w takiej pierwotnej materii organicznej przy jednoczesnym spadku zawartości tlenu i wodoru.
Bywa jednak i tak, że szczątki roślinne wskutek ewolucji geologicznej nie utworzą węgli, lecz skamieniałości zbudowane na przykład z krzemionki. Taka sytuacja miała miejsce w rejonie Boronowa, gdzie fragmenty drewna uległy procesowi sylifikacji (czyli wzbogaceniu w krzemionkę w postaci chalcedonu lub kwarcu), wskutek czego pierwotne drewno zostało zastąpione krzemionką (SiO2). Krzemionka ta pochodziła z otaczających drewno skał ilastych.
Skamieniałe drewno z Boronowa jest słabo zdeformowane i wygląda dosłownie tak, jak gdyby było zaklęte w kamień.
Materiał krzemionkowy, z którego jest ono zbudowane odznacza się znaczną twardością, w związku z czym drewno to było w przeszłości pozyskiwane nie tylko do celów zdobniczych, ale również do ostrzenia noży. Z uwagi na to, że nie chcemy, aby drewno to było pozyskiwane przez zbieraczy skamieniałości, zdecydowaliśmy się nie podawać miejsc, gdzie można je spotkać. Okazy będą jednak do obejrzenia na przygotowanej na kolejny rok specjalnej wystawie poświęconej minerałom i skamieniałościom naszego regionu, która zostanie pokazana w Muzeum Paleontologiczne w Lisowicach. Za pomoc w przygotowaniu dzisiejszego posta serdecznie dziękuję Panu Adamowi Krakowskiemu, emerytowanemu leśniczemu z Boronowa.
