Pruskie pułki śląskie. Wystawa p. Norberta Kozioła

Post Views: 293

Autor wystawy i właściciel kolekcji mundurów z okresu Belle Epoque p. Norbert Kozioł (zdjęcie FB Centrum Wystawiennicze w Pyskowicach)

Przed I wojną światową na terenie Śląska rozmieszczono ponad 30 regimentów (pułków) pruskich. Każdy z nich posiadał indywidualny naramiennik. Te między innymi różniły się kolorami i charakterystycznymi emblematami jak np. artyleria z wyeksponowanymi kulami armatnimi.

Naramienniki śląskich pułków armii pruskiej

Oprócz najliczniejszych regimentów piechoty, których było 14, byli także kawalerzyści 8, artyleria 7, pułki pomocnicze: saperzy, strzelcy oraz jedyny w swoim rodzaju wrocławski batalion taborowy z naramiennikiem w kolorze niebieskim. Ten ostatni pełnił funkcję zaopatrzenia wojsk na linii frontu oraz ewakuacją i transportem rannch.

Piechota:

7 Pułk Grenadierów (1 Zachodniopruski) im. Króla Wilhelma I-1797, Legnica

2 Pułk Grenadierów (1 Śląski) im. Króla Fryderyka Wilhelma II – 1808, Świdnica

3 Pułk Grenadierów (2 Śląski) im. Króla Fryderyka III – 1808, Wrocław

19 Pułk Piechoty (2 Poznański) im. von Courbière – 1813, Zgorzelec, Il bat. Lubań

22 Pułk Piechoty [1 Górnośląski) im. von Keitha – 1813, Gliwice, III batalion – Katowice

23 Pułk Piechoty (2 Górnośląski) im. von Winterfeldta – 1813, Nysa

38 Pułk Fizylierów (Śląski) im. Feldmarszałka hr. Moltke – 1818, Kłodzko

58 Pułk Piechoty (3 Poznański) – 1860, Głogów, Ill bat. Wschowa

51 Pułk Piechoty (4 Dolnośląski) – 1860, Wrocław

62 Pułk Piechoty (3 Górnośląski) – 1860, Koźle, III bat. Racibórz

63 Pułk Piechoty (4 Górnośląski) – 1860, Opole, III bat. Lubliniec

154 Pułk Piechoty (5 Dolnośląski) – 1897, Jawor, III bat. Strzegom

156 Pułk Piechoty (3 Śląski) – 1897, Bytom, III bat. Tarnowskie Góry

157 Pułk Piechoty (4 Śląski) – 1897, Brzeg

Strzelcy:

5 Batalion Strzelców (1 Śląski) im. von Neumanna – 1808, Jelenia Góra

6 Batalion Strzelców (2 Śląski) – 1808, Oleśnica

Kawaleria:

1 Przyboczny Pułk Kirasjerów (Śląski) im. Wielkiego Księcia Elektora – 1674, Wrocław

4 Pułk Dragonów (1 Śląski) im. von Bredowa – 1815, Lubin

8 Pułk Dragonów (2 Śląski) im. Króla Fryderyka III – 1860, Oleśnica, 2 szw. Kluczbork, 3 szw. Bierutów, 5 szw. Namysłów

4 Pułk Huzarów (1 Śląski) im. von Schilla – 1741, Oława

6 Pułk Huzarów (2 Śląski) im. Hrabiego Goetzena – 1808, Głubczyce, 3 szw. Racibórz

1 Pułk Ułanów (Zachodniopruski) im. Cesarza Aleksandra III – 1745, Milicz, 3 szw. Ostrów Wielkopolski

2 Pułk Ułanów (Śląski) im. von Katzlera – 1745, Gliwice, 4 szw. Pszczyna

11 Pułk Strzelców Konnych – 1913, Tarnowskie Góry, 5 szw. Lubliniec

Artyleria:

Pułk Artylerii Polowej (1 Dolnośląski) im. von Podbielskiego – 1816, Szprotawa, dywizjon konny Żagań

Pułk Artylerii Polowej (1 Śląski) im. von Peucknera – 1808, Wrocław

21 Pułk Artylerii Polowej (1 Górnośląski) im. von Clausewitza – 1872, Nysa, II dyw. Grodków Pułk Artylerii Polowej (2 Śląski) – 1899, Głogów

29 Pułk Artylerii Polowej (2 Śląski) – 1899, Świdnica

57 Pułk Artylerii Polowej (2 Górnośląski] – 1899, Prudnik, II dyw. Gliwice

6 Pułk Artylerii Piesz (Śląski) – 1865, Nysa, I bat. Głogów

Saperzy:

5 Batalion Saperów (Dolnośląski) – 1816, Głogów

6 Batalion Saperów (Śląski) – 1816, Nysa

Tabory:

6 Batalion Taborowy (Śląski) – 1853, Wrocław.

************************************************************************************

Na zdjęciu mundur chorążego 23 Regimentu Piechoty z Nysy. Za nim jeden z trzech sztandarów batalionowych.

Charakterystycznym nakryciem głowy piechoty były tzw. pikielhauby. Były wykonane z twardej skóry z mosiężnymi okuciami i szpicą (artyleria zamiast szpicy miała kulę). Na czas manewrów lub działań bojowych nakładano na nie specjalne pokrowce materiałowe z numerem pułku.

Chorąży na piersiach na łańcuchu nosił ozdobny ryngraf, który upoważniał go do noszenia sztandaru pułkowego.

Na kolejnych zdjęciach żołnierz 63 Pułku Piechoty 4 Górnośląskiego z Opola i Lublińca w pełnym umundurowaniu.

Oprócz płaszcza zimowego można dostrzec jego wyposażenie: plecak z przytroczoną pałatką, menażka, chlebak, manierka, saperka, bagnet wz.98 do karabinu Mausera 98 oraz ładownice na naboje.

Mundur oficera – dowódcy 63 PP z Opola z odznaczeniami.

Wśród nich między innymi odznaczenie za wojnę francusko-pruską z lat 1870-1871.

Mundur generała z najwyższymi pruskimi odznaczeniami.

Są tam między innymi: Order Orła Czarnego, Orła Czerwonego, Łańcuch z Krzyżem Hohenzollernów, Żelazny Krzyż oraz Pur Lemerit.

Na terenie koszar nosiło się skromniejsze ale i bardziej wygodne, nowoczesne mundury, tzw. litewki. Ten żołnierz 38 Pułk Fizylierów z Kłodzka posiadał również sygnałówkę, którą „podawano” niektóre rozkazy.

6 Batalion Strzelców z Oleśnicy. Strzelcy posiadali zielone mundury i zamiast pikielhauby nosili czaka.

Kawaleria dzieliła się na tzw. ciężką i lekką. Do ciężkiej zaliczano kirasjerów. Biały z czarnymi dodatkami mundur kirasjera z Pułku z Wrocławia z charakterystycznym pałaszem.

Następny mundur paradny (wyjściowy) należał do ułana z 2 Pułku z Gliwic.

Mundur huzara brązowego z 4 Pułku Huzarów im. von Schilla z Oławy.

Mundur huzara zielonego z Głubczyc i Raciborza, czapka futrzana i zwykła.

Mundur oficerski huzara zielonego.

Jasnoniebieski z żółtymi ozdobami mundur dragona z 8 Pułk Dragonów, 2 szw. Z Kluczborka. Z tyłu lanca kawalerii z proporcem.

Mundur artylerzysty z 57 Pułku z Gliwic. Artylerzyści nosili pikielhauby zakończone zamiast szpicą piechoty – kulą. Do tego czapka wyjściowa i szabla.

Pikielhauby oficerskie były zbliżone kształtem do tych, jakie nosili zwykli żołnierze, ale odróżniały się bogatymi, złotymi zdobieniami.

Mundur sapera 6 Batalionu z Nysy. Okucia na hełmie i guziki były w kolorze srebrnym. Sznur strzelca na ramieniu.

*****************************************************************************************

Gdy żołnierz wychodził do cywila w sklepiku pułkowym, mógł zaopatrzyć się w pamiątki z wojska. Na tym manekinie/mundurze zaprezentowano wszystkie atrybuty żołnierza opuszczającego mury jednostki.

Są tu więc kufel i flaszka rezerwisty, fajka i laska, a na piersi odznaka rezerwisty.

Z tyłu na ścianie wisi także chusta. Takiej żaden żołnierz nie wykonywał sam, ale jako gotowa także była dostępna w sklepie. Na chuście były namalowane wszystkie odznaczenia wojskowe oraz stopnie, wykaz ćwiczeń, jakie wykonywali, wykaz sygnałów alarmowych granych na trąbce, części składowe karabinu Mausera oraz wiele innych informacji, jakie ówczesny żołnierz musiał znać na pamięć.

Jedną z pamiątek mógł być także gotowy obrazek, na którym w odpowiednie miejsce mógł wkleić wycinek swojej twarzy wykrojony z prywatnej fotografii. Następnie podpisywał się i pamiątka z wojska była gotowa.