Konferencje z udziałem urzędników księcia Adolfa zu Hohenlohe-Ingelfingen
W dniu 18 stycznia br. miałem przyjemność zwiedzić z częścią z Państwa pałac w Koszęcinie. Byliśmy m.in. w pokoju, w którym za czasów książąt Hohenlohe-Ingelfingen odbywały się co dwutygodniowe narady Panów na Koszęcinie z ich urzędnikami (dzisiaj to tzw. zielona sala). O tych konferencjach księcia Adolfa zu Hohenlohe-Ingelfingen, pierwszego właściciela pałacu z tego rodu, z urzędnikami pozwólmy opowiedzieć jednemu z nich – szefowi kancelarii leśnej w Koszęcinie w latach 1867 – 1892 Carlowi Wilhelmowi Prieur.
Zanim jednak udzielimy mu głosu, troszkę o tym czym były te konferencje i kto brał w nich udział. Wszystkie najważniejsze sprawy administracyjne, gospodarcze i społeczne fideikomisu oraz sprawy poszczególnych urzędów, które powiązane były z kompetencjami innych urzędów księcia dyskutowane były właśnie na konferencjach. Zgodnie z generalną instrukcją z 1827 roku na członków konferencji mianowani zostali: generalny pełnomocnik księcia i sekretarz kancelarii (później inspektor kancelarii) jako przedstawiciele prywatnej kancelarii księcia, rentmistrz i księgowy reprezentujący urząd rentniczy, oraz pozostali najważniejsi urzędnicy księcia tacy jak inspektor hutniczy i dwaj pozostali faktorzy, szef urzędu leśnego, mistrz łowiectwa jako przełożony leśniczych rewirowych z departamentu koszęcińsko – boronowskiego oraz nadleśniczy z Tworoga (prawdopodobnie od 1846 roku dwóch nadleśniczych, jeden z Tworoga, drugi z Zump), nadsztygar z Zump oraz inspektor gospodarki. Wszyscy ci urzędnicy tworzyli tzw. Zarząd Generalny.
W przeciągu przeszło 50 lat rządów księcia Adolfa jego najbardziej wpływowymi urzędnikami byli między innymi: Friedrich Christian Rochlitz (rentmistrz, lata 1819-1827+), Alexander von Bally (sekretarz i generalny pełnomocnik księcia – lata 1822-1833, biografia na https://powrotprzodkow.blogspot.com/…/aleksander-von…), Friedrich Trump (sekretarz a później inspektor kancelarii – lata 1822-1836), Carl Tamme (inspektor kancelarii księcia – lata 1836 – ok. 1862), Anton Joschonek (rentmistrz, a później „właściwy pierwszy urzędnik księcia” – lata ok. 1833-1856), Carl Strodt Sr. (mistrz leśny 1819-1827+), Friedrich Wilhelm Prieur (zięć Carla Strodta Sr., w latach 1819-1830 „Wildmeister” w Cielcu i przełożony leśników w departamencie koszęcińsko-boronowskim, a pomiędzy 22.08.1830-21.10.1834+ inspektor leśny, czyli szef urzędu leśnego w Koszęcinie), Rudolf Hermann (kolejny zięć Strodta, przewodniczący kancelarii leśnej w latach 1836-1839 jako „Waldbereiter”, w latach 1839-1853 jako inspektor leśny), Johann Andreas Hoffmann (nadsztygar w Zumpach pomiędzy 1.10.1819 a 27.05.1843+) Carl Feigs (prawnik, sekretarz, a po odejściu Joschonka „właściwy pierwszy urzędnik księcia”, lata ok. 1846-1864), Josef Braunstein (szef kancelarii leśnej w Koszęcinie w latach 1853-1857), Johann Kowollik (inspektor hutniczy w latach 1823-1844+), Eduard Zakrzowski (inspektor hutniczy w latach 1844-1881+), Joachim Wilhelm Carl Dantz (inspektor leśny w latach 1857-1860), Johann Gottlieb Zelter (inspektor leśny w latach 1860-1864), Bernhard August Borggreve (inspektor leśny w latach 1864-1866), Carl Brause (najpierw, od 1857 roku rentmistrz, a później tj. po śmierci Feigsa dyrektor dóbr księcia w latach 1864-1879+), Wilhelm Vogt (inspektor kancelarii w latach 1862-1892+), Anton Sommer (kamerdyner księcia i szef jego „Leibjaegrów” czyli Myśliwczyków – właściciel gospody w „Schuetzenhaus” w Lublińcu” oraz wspomniany Carl Wilhelm Prieur (syn Friedricha Wilhelma, leśniczy w Krywałdzie w latach 1848-1853, nadleśniczy w Tworogu 1853-1866 i szef kancelarii leśnej w Koszęcinie w latach 1867-1892).
Jak Państwo widzicie, trochę urzędników „przewinęło” się przez te konferencje, a wymieniłem tylko najważniejszych. Przejdźmy teraz do tego jak zapamiętał je Prieur:
„Jako nadleśniczy w Tworogu brałem również udział w konferencjach. Te odbywały się co 14 dni i były, jak zresztą jeszcze dzisiaj są – bezcelowe, gdyż co 8 dni wnoszono tygodniowe sprawozdania, a wszelkie decyzje dotyczące administracji były podejmowane na bieżąco lub za poręczeniem odpowiedzialnego urzędnika. Do żadnej narady albo głosowania, wtedy jak i teraz, nigdy nie dochodziło. Były one starym warkoczem, jak dużo innych rzeczy. Przewodniczący takiej konferencji miał czasami kłopot czym ma wypełnić protokół. W większości przypadków były one czystym wodolejstwem dotyczącym próśb starych bab odnośnie drewna, siana itp. Czasami, gdy książę chciał rozładować swoje emocje, to przychodził osobiście na te konferencje. Można było się go spodziewać kiedy Sommer wnosił na salę jego 3 fajki. Wtedy stary, otoczony dymem z fajki, tronował niczym Jowisz czy Zeus w chmurze burzowej i sądził winnych i niewinnych. Jeśli jakoś mogłem, to wykręcałem się z tych konferencji. Nie mogę w to uwierzyć, ale naprawdę udało mi się wymigać z nich aż półtora roku. Moimi wytłumaczeniami były: susze w lecie i zagrożenie pożarowe, inne terminy albo choroby. W skrócie – udało mi się.”
Źródła:
1. „Lebensgeschichte des Carl Wilhelm Prieur 1821-1896” – odpis z pamiętników, zbiory własne autora.
2. Sławomira Krupa, Alexander Harkawy „Właściciele koszęcińskiego pałacu oraz ich siedziba w okresie od XVII wieku do 1945 roku. Zarys dziejów”.
3. Dokumenty z Archiwum Państwowego w Katowicach, ze zbioru „Archiwum książąt zu Hohenlohe-Ingelfingen w Koszęcinie”, 12/384/0.
