Kiedy w naszych okolicach pojawili się pierwsi ludzie? Powiedzą nam krzemienie!
Kolejna część rozważań na temat naszych krzemieni, które były jednym z pierwszych materiałów używanych przez człowieka. Dzięki swym właściwościom (twardość, ale też dobra urabialność) służyły one do konstrukcji ostrzy, toporków czy oskrobywaczy, dzięki natomiast swej trwałości – niektóre z narzędzi wytworzonych z krzemieni przetrwały kilka tysięcy lat. Dzięki tym narzędziom możemy się dziś dowiedzieć, kiedy w naszych okolicach pojawili się ludzie i jakie rejony zamieszkiwali.
Powszechnie wiadomo, że w epoce plejstocenu na obszarze dzisiejszej Polski nie było warunków dla bytności człowieka. Także obszar Ziemi Lublinieckiej był wówczas spustoszony zlodowaceniami, rozwijały się tutaj rozległe pustynie ze sporymi wydmami zbudowanymi z piasku. Zmiany klimatyczne, polegające na trwalszym ociepleniu rozpoczęły się 11 700 lat temu, co przyjmujemy za cezurę epoki geologicznej, w której żyjemy – holocenu. Umożliwiły one ludziom migrację z ciepłych regionów w kierunku tych chłodniejszych, dotąd niedostępnych do życia (choć człowiek pojawił się w Europie prawdopodobnie już 1,2 mln lat temu). Kiedy natomiast ludzie zawitali w naszym regionie?
W obecnym powiecie lublinieckim znajduje się kilka stanowisk, z których opisane zostały pozostałości pierwszych ludzi zamieszkujących te tereny. Mieszczą się one w okolicach Boronowa oraz w kilku miejscowościach w gminie Woźniki (Piasek, Lubsza, Ligota Woźnicka). Prowadzone tu od międzywojnia prace archeologiczne przyniosły odkrycia krzemiennych narzędzi datowanych na okres późnego mezolitu, to znaczy około 5500 – 5300 lat przed naszą erą.
Był to czas, gdy nasze okolice zamieszkiwane były przez mocno mobilne grupy ludzi, przenoszące się z miejsca na miejsce, polujące w tutejszych lasach. Odkryć tych dokonali m.in. w 1928 r. wybitni polscy archeolodzy, profesorowie Józef Kostrzewski (UAM w Poznaniu), Włodzimierz Antoniewicz oraz Konrad Jażdżewski (Uniwersytet Warszawski), choć o prehistorycznych śladach ludzkości sygnalizował już sam Józef Lompa jeszcze w XIX wieku.
Część zachowanych narzędzi epoki kamienia możemy dziś znaleźć w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu.
Co ciekawe, część tych narzędzi zostało wykonanych z krzemienia pasiastego (na przykład siekierka z Piasku), wydobywanego w rejonie Krzemionek Opatowskich w rejonie Gór Świętokrzyskich (zobaczcie zdjęcia). Sam jestem ciekawy, czy wśród tych narzędzi są także takie wytworzone z naszych lokalnych krzemieni – mogłoby być to ustalone dzięki badaniom petroarcheologicznym, które są domeną archeologii i geologii, pozwalającą na ustalenie pochodzenia materiałów używanych przez dawnych ludzi. To tylko kolejne z licznych pytań badawczych, które można sobie postawić w naszych okolicach.
