Adam Rezacz
Adam Jan Rezacz urodził się 24 grudnia 1895r. w Bobrownikach Małych (w okolicach Tarnowa) w rodzinie Franciszka i Józefy Belikanowicz. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Jaśle, a następnie do C.K Gimnazjum w Jaśle (późniejsze Gimnjazum im. króla Stanisława Leszczyńskiego), gdzie w 1914r. zdał maturę.
Po zdaniu matury w 1914 r. gdy wybuchła wojna, Rezacz najpierw otrzymał powołanie do armii austro-węgierskiej (C.K Armii), a następnie po przeszkoleniu został wysłany na front, gdzie dostał się do niewoli rosyjskiej.
Po zakończeniu wojny i powrocie w rodzinne strony – rozpoczyna studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, początkowo na wydziale prawa, jednak po roku przenosi się na medycynę, którą kończy dyplomując się w lutym 1926r. a następnie rozpoczyna pracę w lwowskiej filii Państwowego Zakładu Higieny we Lwowie.
W międzyczasie we Lwowie w 1920r. bierze ślub z Kazimierą z domu Bardzik. W 1922r. rodzina Rezaczów przechodzi tragedię, ich pierwsze dziecko – syn Wienczysław – umiera.
W marciu 1927 r. rodzina Rezaczów przenosi się do Lublińca (najprawdopodobniej wraz z żoną i córką, przeprowadza się teściowa – Saturnina Bardzik), bowiem 1 kwietnia tego roku – Adam otrzymuje pracę w Wojewódzkim Zakładzie Psychiatrycznym w Lublińcu na stanowisku sekundariusza (młodszego asystenta, podlegającego ordynatorowi).
Wiele wskazuje na to, że pracę w Lublińcu otrzymuje za poleceniem szwagra – doktora Franciszka Bardzika (swojego kolegi ze szkoły w Jaśle, brata żony Kazimiery), który w lublinieckim Zakładzie pracuje od 1926r.
Doktor Adam Rezacz od 1928r. zarządzał zakładową apteką i odpowiedzialny był za przygotowywanie lekarstw. Prowadził także laboratorium.
W 1929r. ukazały się dwie jego publikacje. W numerze 11 „Polskiej Gazety Lekarskiej” opublikowano referat Rezacza pod tytułem: „Wytrzebianie i wyjaławianie psychicznie chorych i osobników mniej wartościowych“.
Zaś nakładem Zakładu psychiatrycznego w Lublińcu wykład „Geografja ogólna i historja Polski” na potrzeby kursu pielęgniarskiego jaki w 1929r. odbył się w Zakładzie w Lublińcu.
Przez cały okres swojej pracy zawodowej doktor Adam Rezacz udziela się społecznie. W 1932r. zakłada w Lublińcu odział Polskiego Czerwonego Krzyża na okręg śląski i zostaje wybrany na jego prezesa.
Zakłada i organizuje Koło Oświatowe i Artystyczne im. Józefa Lompy. Pracuje jako lekarz w P. W. i W. F. Jest członkiem Zarządu Koła Związku Zachodniego, członkiem Zarządu Spółdzielni „Społem “ w Lublińcu, a także należy do Zarządu Towarzystwa Ogródków Działkowych. W 1938r. już w Rybniku jest członkiem komisji rewizyjnej Koła LOPP działającego przy Zakładzie. W 1939r. członek Zarządu Związku Urzędników Państwowych, Samorządowych i Komunalnych na Województwo Śląskie.
W 1934r. przy Zakładzie otwarto Ośrodek Zdrowia finansowany przez Skarb Śląski. Z czasem zaczęły go współfinansować także władze miejskie i powiatowe i prowadzić jako Powiatowy i Miejski Ośrodek Zdrowia. Do pracy w Ośrodku skierowano dr. Adama Rezacza, oraz dr. Kazimierę Marxen. Z Ośrodka – przynajmniej początkowo korzystały głównie dzieci ubogich i bezrobotnych mieszkańców Lublińca (po odejściu do Rybnika dr Rezacza, role kierownika Ośrodka przejął dr. Franciszek Willert).
W kwietniu 1935 r. w kwietniu zostaje przeniesiony do Zakładu Psychiatrycznego w Rybniku, gdzie otrzymuje stanowisko ordynatora (prymariusza). Pracować tam będzie do wybuchu II wojny światowej.
We wrześniu 1939r. pełni obowiązki lekarza Rybnickiego Batalionu Obrony Narodowej. Dostaje się do niewoli radzieckiej, z której udaje mu się jednak zbiec. Przez krótki czas przebywa w szpitalu w Krakowie, a pod koniec grudnia 1939r. wraca w rodzinne strony i osiedla się w Żmigrodzie Nowym (niedaleko Jasła) wykonując wolną praktykę.
W 1940r. w Żmigrodzie angażuje się w działania w ZWZ-AK, oraz w Zbrojnego Ruchu Ludowego Batalionów Chłopskich oraz w służbie sanitarnej Zielonego Krzyża (czyli polska konspiracyjnej służbie sanitarnej z okresu II wojny światowej). Jest instruktorem oświaty sanitarnej, prowadzi potajemnie kursy sanitarne i ratownictwa medycznego. Gromadzi leki i materiały sanitarne na cele konspiracyjne. W Żmigrodzkiej placówce Armii Krajowej, o kryptonimie „Zimorodek” działa pod pseudonimem „Maria”.
Niestety 23 sierpnia 1944r. Gestapo aresztuje Adama Rezacza (wraz z innymi żmigrodzkimi AK-owcami). Zostaje przewieziony do siedziby Gestapo w Jaśle, mieszczącej w dawnej bursie C.K Gimnazjum w Jaśle im. Adama Mickiewicza (być może w okresie nauki w Gimnazjum – Rezacz tutaj przebywał). Okrutnie maltretowany, dwa dni później (26 sierpnia 1944 r) został rozstrzelany przez Niemców na cmentarzu żydowskim.
W 1945r. jego ciało zostało ekshumowane i pochowane na jasielskim cmentarzu – obecnie to Cmentarz Komunalny przy ul. Zielonej, przy kwaterze pomordowanych AK-owców.
Za swoją prace społeczna i służbę został odznaczony: Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, a także nominowany do Krzyż Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.
Na podstawie:
Katholische Volkszeitung, 1935, Jg. 18, Nr. 60
Urzędnik Polski na Śląsku, 1939, R. 15, nr 250
Katolik Polski, 1932, R. 8, nr 275
Katolik, 1938, R. 72, nr 4
Katolik, 1938, R. 72, nr 208
Śląska Gazeta Lekarska, 1947, R. 3, nr 3/5
Materiały przesłane przez pana Jerzego Dębca prezesa Towarzystwo Miłośników Nowego Żmigrodu
https://straty.pl
https://geneteka.genealodzy.pl
Polska Gazeta Lekarska. 1929, nr 11
https://archium.tsdial.archives.gov.ua
FotoPolska
Biuletyn Informacyjno-historyczny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej – zarząd Okręgu Krosno – Zeszyt specjalny nr 1/6/2010
